Op 10 en 11 december 2010 vond de Nationale Synode van Dordrecht plaats.

De laatste werd bijna 400 jaar eerder gehouden op precies dezelfde locatie: in de Grote Kerk te Dordrecht.

Ds. Arthur Snijders en Ds. Maarten van Immerzeel bevonden zich anno 2010 onder de vele genodigden hoewel zij als Nazarener predikanten slechts ‘waarnemers’ waren en geen ‘deelnemers’ en daarom niet volledig aan het debat konden deelnemen.

Hoe hebben zij het een en ander ervaren?

‘Het is een nobel en prijzenswaardig streven om na bijna 400 jaar weer een nationale synode in Dordrecht te houden,’ zegt Maarten van Immerzeel, senioren-predikant in Vlaardingen en interim-predikant te Breda. ‘Zoals men wellicht weet, werd tijdens de eerste synode (1618-1619) besloten om eens te gaan beginnen aan een eigen Nederlandstalige Bijbel. Dat werd zoals bekend onze Statenbijbel.1 Maar, tijdens die synode werd ook het oordeel geveld over Jacobus Arminius en zijn volgelingen. Arminius zou de leer van de predestinatie2  gaan beschrijven en verdedigen. Maar, terwijl hij daar mee bezig was, kwam hij tot een hele andere conclusie: “Hij ziet in, dat de strenge predestinatie, met verkiezing en verwerping, als men daar over doordenkt, God tot de oorzaak der zonde maakt, en daartegen komt zijn vroom gemoed in verzet.” 3 Arminius was een zeer gewetensvol en zachtaardig man. Heel voorzichtig bracht hij zijn andere inzichten naar voren. Maar, het mocht niet baten. Tijdens die roemruchte synode werd deze nieuwe leer veroordeeld…’

Maar dat was 400 jaar geleden…..

“Ook in onze dagen kennen we nog de Remonstrantse broederschap, die zich als het ‘nazaat’ van Arminius zien! Maar de vrijzinnigheid die zij met name op ethisch terrein aan de dag leggen, die zou, zo schat ik in, Arminius niet beamen,” vervolgt van Immerzeel. “Maar goed, het is dus een nobel streven om weer een synode te houden en het thema ‘verbinden’ is goed gekozen, want er valt veel te verbinden. We waren immers met maar liefst 52 kerkgenootschappen bijeen! En hoewel het echt samenbindend was om samen te zingen, te bidden en te luisteren naar Gods Woord; had de belangrijkste partner inmiddels afgehaakt: de Remonstranten! Er komen echter nog meer bijeenkomsten en men wil in 2018, exact na 400 jaar een echte synode houden waar weer besluiten genomen kunnen gaan worden. Wellicht wordt dat een goed moment om het bij te leggen met de volgelingen van Arminius. Al is daar wel verandering van denken voor nodig, natuurlijk.”

‘Het zal wel weer over Jezus gaan….’.

Op de vraag hoe de Nazarener predikanten dan verder die startbijeenkomst en de geloofsgesprekken hebben ervaren vervolgt ds. Maarten van Immerzeel enthousiast: ‘Het was èn een kille binnenkomst èn een hartverwarmende bijeenkomst! Dat wil zeggen: het was er steenkoud en je werd bij binnenkomst niet meteen begroet door iemand, zoals wij dat in onze kerk gewend zijn. Nu merkte ik zelf ook eens hoe belangrijk dat is, zeker als je verder weinig bekenden ziet! Die relationele kilte werd overigens versterkt door de feitelijke temperatuur in de grote kathedraal, die natuurlijk niet echt te verwarmen is. Maar er werden goede woorden gesproken en ik ervoer Gods Geest in zang en muziek. Ik bedoel: er gaat wat door je heen als je met zware, lichte en gemiddelde broeders en zusters in de leer, met elkaar “Samen in de naam van Jezus” zingt! En wat de toespraken betreft: er waren voor mijn oren heel veel clichés te horen, waarin herhaaldelijk de nadruk werd gelegd op het feit dat God eenheid en geen verdeeldheid wil. En dat werd met veel Bijbelse teksten bekrachtigd. De toespraak van Teun van der Leer4 “samen met alle heiligen” raakte me echter zeer. Dat komt denk ik omdat wat hij zei precies aansluit bij waar wij het in onze kerk vaak over hebben, namelijk: het draait om de liefde en Christus staat centraal. Hij begon met een leuke anekdote, die zich ooit in een zondagsschoolklas afspeelde. De juf liet de kinderen raden. Ze zei: “Het heeft een grote bruine staart en het zit in een boom.” De kinderen voelden allemaal wel aan dat dit wel heel erg gemakkelijk was. Daarom zei eerst niemand iets. Toen stak een jongetje zijn vinger op en zei schuchter: “Het lijkt wel een eekhoorn, maar, zoals altijd zal het wel weer over Jezus gaan.” (…) Dat werd rode draad in de toespraak: van tijd tot tijd stak Teun zijn hand op en zei: “het gaat natuurlijk weer over Jezus”. De essentie van zijn verhaal was dit: alles draait om liefde voor God en de naaste, zoals door Jezus samengevat in het grote gebod. “Maar”, zo zei Teun, ”ik hoor u al zeggen: en de waarheid dan?” Zijn antwoord zal niet iedereen tevreden hebben gesteld, maar ik kon me er helemaal in vinden: “Dat is nu juist het punt; de waarheid is niets anders dan de liefde!”

‘Ik weet best dat het in de praktijk van elke dag niet allemaal zo simpel is,’ vervolgt Maarten van Immerzeel. ‘Maar in de kern is dit waar wij als gelovigen in de Wesleyaans – Arminiaanse traditie voor staan. We hebben niet voor niets een kernachtig boek met de titel “Theologie van de liefde”. Deze toespraak was dus voor mij één van de hoogtepunten.’

Een ander hoogtepunt werd gevormd door de gesprekken op een andere locatie in Dordrecht.

‘Het geloof groeit vaak onder druk’

‘De geloofsgesprekken in het Wartburgcollege waren boeiend,’ aldus ds. Maarten van Immerzeel.’Ik zat in een groep waarin een grote diversiteit qua geloofsachtergrond aanwezig was. Zo was er een vrijzinnig iemand, een Turkse - en een Armeense christen, een PKN dominee, een predikant uit de Christelijk Gereformeerde kerk, een jonge kerkelijk werker die een bijzonder roeping had ervaren en dan die Nazarener predikant, die toch eigenlijk in de ogen van de echte Calvinist wel een ketter moet zijn omdat hij sommige inzichten van Jacobus Arminius beaamt. Ik kreeg wel de ruimte om uit de doeken te doen waarin wij verschillen met de echte Calvinistische leer. Er werd aandachtig naar geluisterd, en dat was voldoende. We hebben elkaar verteld hoe we tot geloof zijn gekomen en wat het voor ons betekent. Dat was indrukwekkend. Zo leerde ik van de Armeense broeder dat hij en zijn familie al 2000 jaar lang tot een minderheid behoort, die al die tijd steeds weer verdrukt en vervolgd werd. Hij liet een hele sterke christelijke identiteit zien. Dat leerde mij: het geloof groeit vaak onder druk; zoals men wel een steen legt op de wortels van bomen, om ze dieper te laten groeien. Ik probeerde aan het eind nog een dialoog op gang te brengen rond de uitspraken van Teun van der Leer, maar dat lukte niet echt. Ook wel logisch: in deze eerste fase wilde men alleen verbindende dingen zeggen. Ik vond dat wel jammer, want ik was echt benieuwd hoe de anderen er over dachten.’

Van Immerzeel kon niet bij elke sessie tijdens de synode aanwezig zijn, maar heeft toch wel een vrij complete indruk gekregen: ‘Het was een waardevolle ervaring en het is gewoon goed dat christenen blijven zoeken naar en werken aan meer eenheid, niet zozeer in denken en de leer maar in geest en gezindheid.’

Voetnoten:

1. Waar recent een herziene versie van verscheen.

2. Het supralapsarianisme = dat de Here God al voor de schepping had bepaald wie er behouden en wie er verloren zouden gaan.

3. Uit Jacobus Arminius – een biografie door J.H. Maronier, Amsterdam Y. Rogge 1905, blz. 355

4. Hoofdredacteur van het Evangelisch kwartaalblad Soteria en voorzitter van de Evangelische Alliantie. Daarnaast is hij van huis uit Baptist en afkomstig uit Dordrecht.